Naturalne oświetlenie zmienia się wraz z porami dnia i roku. Zmienia się zarówno ilość światła, jak i jego barwa. Poranne czy też wieczorne światło jest cieplejsze w barwie. W pochmurny dzień barwa światła jest chłodna. Również reakcje człowieka na światło są wyraziste, choć nie zawsze je sobie uświadamiamy. Ciepłe światło kojarzy nam się z relaksem, odpoczynkiem, światło chłodniejsze dopinguje nas, pozwala lepiej się skoncentrować. Dążeniem wiodących producentów było umożliwienie realizacji oświetlenia najbardziej zbliżonego do światła naturalnego. Realizacja zmian parametrów oświetlenia, takich jak barwa światła, wymaga stosowania specyficznych, przeznaczonych dla celów oświetleniowych systemów automatyki, w połączeniu z najnowocześniejszymi oprawami oświetleniowymi.
 W naturalnym rytmie życia człowieka występują różne rodzaje światła (w zależności od pory roku, dnia, warunków pogodowych, itp.)
O stosowaniu systemów automatyki przesądził wzrost wymagań użytkowników i administratorów budynków, dążenie do zwiększenia wydajności oraz komfortu pracy użytkowników. Najważniejsze z tych systemów to klimatyzacja i wentylacja, oświetlenie, kontrola dostępu oraz systemy przeciwpożarowe. Rozwój systemów stawia producentów urządzeń przed koniecznością rozwijania asortymentu oferowanych urządzeń, aby jak najbardziej zbliżyć się do, często wyszukanych, oczekiwań użytkowników.
Podstawowe zalety stosowania systemów automatyki to:
- energooszczędność
- elastyczność - umożliwienie łatwej i szybkiej rekonfiguracji urządzeń w przypadku zmian (np. zmian podziału pomieszczeń)
- poprawa komfortu pracy w pomieszczeniach
- oszczędność „materiałów eksploatacyjnych” (np. źródeł światła)
- oszczędność w zakresie ponoszonych nakładów pracy przy ich wymianie
Wśród systemów sterowania oświetleniem znajdują się różne rozwiązania – od najprostszych, umożliwiających jedynie załączenie światła w pomieszczeniu w przypadku detekcji ruchu, do najbardziej zaawansowanych - umożliwiających dynamiczne dostosowywanie wszystkich praktycznie parametrów oświetleniowych do aktualnych potrzeb użytkownika.
Do właśnie takich systemów, umożliwiających dynamiczną zmianę parametrów, zalicza się najnowocześniejszy system sterowania oświetleniem firmy Philips – „Dynamic Ambience” (w skrócie DA), co tłumaczy się często jako „Kreowanie Atmosfery” pomieszczenia przy użyciu światła. W jego skład wchodzi rodzina opraw umożliwiających wykorzystanie wszystkich funkcji systemu DA. Podstawowym wyróżnikiem systemu DA jest zakres możliwych regulacji. Wyróżniającą cechą jest możliwość programowalnej zmiany temperatury barwowej oświetlenia oraz poziomu natężenia oświetlenia. Aby te funkcje mogły być realizowane, konieczne jest stosowanie opraw przystosowanych dla realizacji takich wyszukanych algorytmów.
Zmiana temperatury barwowej jest realizowana poprzez mieszanie, w odpowiednich proporcjach, światła dwóch lub trzech źródeł światła o różnych temperaturach barwowych. Aby jednak możliwe było realizowanie tego w sposób wiernie naśladujący oświetlenie naturalne, konieczne jest stosowanie najnowocześniejszych, specjalistycznych urządzeń sterujących wraz z odpowiednim oprogramowaniem.
W obecnej chwili oferowanych jest już kilka grup opraw oświetleniowych przystosowanych do współpracy z systemem Dynamic Ambience:
- Carpe Diem
- Savio
- TBS 330
- Fugato
Rodzina tych opraw będzie się jednak systematycznie powiększać.
System sterowania DA może pracować w jednym z trzech trybów pracy:
- indywidualnym
- indywidualnym z możliwością konfiguracji
- współpracującym z systemem BMS budynku
Indywidualny – najprostszy – składa się z grupy urządzeń, które wystarczy ze sobą połączyć, aby realizowały wstępnie zaprogramowane funkcje zmiany temperatury barwowej i poziomu natężenia oświetlenia.
Indywidualny z możliwością konfiguracji – podobnie jak poprzedni składa się z grupy urządzeń, które wystarczy połączyć. Dodatkowo poprzez specjalne oprogramowanie daje możliwość zmiany wstępnie zaprogramowanych parametrów, aby dostosować je do specyficznych wymagań użytkownika.
Najbardziej zaawansowana konfiguracja systemu DA to system współpracujący z Light Master Modular, który jest częścią systemu BMS budynku. Taka konfiguracja zwiększa funkcjonalność systemu, zapewniając współpracę z innymi elementami automatyki budynku.
Przykładowy zestaw indywidualny współpracujący np. z oprawami SAVIO może składać się z:
- LRC 5140/71 LON/DALI – sterownik Dynamic Ambience
- LCU 5315 – zegar systemowy LON
- LCN 5225 – zasilacz magistrali LON
- IRR 8125 – odbiornik podczerwieni
- IRT 7090 – pilot IR umożliwiający zmianę temperatury barwowej
Dla konfiguracji sterowników i/lub elementów sieciowych dodatkowo potrzebne jest oprogramowanie (np. Lonmaker, Unilon) oraz karta LON dla komputera.
Tego typu rozwiązanie może zostać wprowadzone do oświetlenia sali konferencyjnej, stref wejściowych w budynkach, pomieszczeń biurowych i reprezentacyjnych. Sterownik Dynamic Ambience posiada cztery wstępnie zaprogramowane rytmy dobowe zmian temperatury barwowej oraz poziomu wysterowania strumienia świetlnego opraw. Wyboru można dokonywać przy zastosowaniu pilota IR lub przycisków. Możliwe jest również zastosowanie detektora ruchu, który umożliwi automatyczne załączanie i wyłączanie oświetlenia w zależności od obecności użytkownika w pomieszczeniu. Pojedynczy sterownik może współpracować z maksymalnie 32 oprawami SAVIO.
 Wywoływanie zaprogramowanych temperatur barwowych można również zrealizować za pośrednictwem oprogramowania dla PDA
Podstawową zasadą konstrukcji systemu jest wykorzystanie zegara, który w regularnych odstępach czasu przesyła informacje do sterownika DA. Sterownik zgodnie z zaprogramowanym harmonogramem przesyła sygnał sterujący do kontrolera oprawy, która realizuje pożądaną funkcję zmiany temperatury barwowej i/lub poziomu natężenia oświetlenia.
Urządzenia mogą pracować w jednym z wybranych trybów pracy:
- wymuszenie ręczne – użytkownik musi włączyć/wyłączyć oświetlenie ręcznie – przy użyciu przycisku lub pilotem IR,
- tryb automatyki – oświetlenie zareaguje na obecność użytkownika zasygnalizowaną np. przez detektor ruchu.
Sterownik DA przesyła informację do kontrolera w oprawie zgodnie z protokołem DALI. Oznacza to, że zasilanie jest niezależne od sygnału sterującego dla oprawy pochodzącego ze sterownika.
W przypadku stosowania czujników, przycisków lub pilotów IR potrzebujemy zastosować jeden sterownik dla pojedynczej sekcji opraw. Dozwolone jest zastosowanie kilku czujników z jednym sterownikiem DA, lecz muszą one realizować takie same funkcje. Możliwe jest zastosowanie jednego sterownika DA dla kilku pomieszczeń, przy założeniu odłączania zasilania opraw. Specyfiką takiego rozwiązania jest to, że oprawy po włączeniu będą przez kilka sekund wysterowane do 100% strumienia, a po tym czasie dopiero zostaną wysterowane do właściwej, zadanej wartości strumienia świetlnego i temperatury barwowej.
 
Sterownik DA posiada dwa wejścia czujników, do których można równolegle połączyć do pięciu odbiorników IR i do czterech detektorów ruchu. Sterownik posiada wejście magistrali LON oraz wyjście do kontrolera oprawy DALI. Pojedynczy sterownik DA może współpracować z maksymalnie 64 układami DALI (co typowo odpowiada 32 oprawom). W jednym podsystemie może typowo pracować do 60 sterowników DA. W przypadku budowania większego podsystemu należy zastosować w systemie Router lub Repeater.
Urządzenia Dynamic Ambience oraz oprawy umożliwiające regulację zarówno poziomu natężenia oświetlenia, jak i barwy światła pojawiły się na rynku dopiero kilka miesięcy temu. Ze względu na oferowane możliwości oświetleniowe wytyczają nową jakość w dziedzinie oświetlenia światłem sztucznym. W niedalekiej przyszłości jednak oświetlenie oprawami umożliwiającymi regulację temperatury barwowej może stać się dla nas podobnie naturalne i oczywiste jak stosowanie świetlówek Super80 o dobrym oddawaniu barw.
|
